Staf Lasters en Karel Lavrijsen van AWEG werkten een project uit rond 'Struikelstenen' in Arendonk. Struikelstenen zijn een symbolisch kunstproject van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De kunstenaar heeft dit project opgestart in Duitsland in 1995. Ondertussen liggen er in Europa nu al meer dan 90 000 stenen verspreid over meer dan 25 landen. De stenen of gedenktekens worden aangebracht in het voetpad voor de vroegere woonhuizen van slachtoffers van het nazisme: joden, politiek vervolgden, verzetsmensen; mensen die door de nazi's verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. Voor Arendonk zijn er een 18-tal personen die voor het project in aanmerking komen.
Op het college van burgemeester en schepenen van 7 juli 2025 werd goedkeuring gegeven om dit project verder uit te werken.
Het is nodig een reglement op te maken om de procedure voor aanvragen, beoordelingen en adviezen vast te stellen. Op die manier zijn de stappen vooraf duidelijk en uniform voor alle aanvragen van individuelen en personen die door de werkgroep naar voor worden gedragen.
Decreet lokaal bestuur 22 december 2017, artikels 40 paragraaf 3 en 56: gemeenten hebben op basis van dit decreet de bvoegdheid om beslissingen te nemen over het gebruik van openbaar domein.
Doel
Dit reglement beschrijft de te volgen stappen om een toelating te krijgen voor de plaatsing van een struikelsteen op het openbaar domein van de gemeente Arendonk.
Definities
In dit reglement heeft de onderstaande term de volgende betekenis:
Struikelsteen: is een betonnen gedenksteen van 10 cm x 10 cm (aan de bovenzijde bekleed met een messing-plaatje waarin de naam, de geboortedatum, de deportatiedatum, de plaats en datum van het overlijden van het slachtoffer zijn aangebracht), die wordt geplaatst om een slachtoffer te gedenken van de Naziterreur tijdens de Tweede Wereldoorlog. De naam struikelsteen is de vertaling van het Duitse “Stolperstein”.
Voorwaarden
§1. Met betrekking tot de aanvraag:
De aanvraag voor plaatsing van een struikelsteen kan ingediend worden door een natuurlijk persoon, een vennootschap, vereniging of stichting; Wanneer de aanvraag wordt ingediend namens een vennootschap, vereniging of stichting, dan verbindt de natuurlijke persoon die de aanvraag indient zich persoonlijk tot de plichten van de aanvragers, vermeld in dit reglement.
§2. Met betrekking tot de struikelstenen:
Enkel de officiële struikelstenen die door de kunstenaar Gunter Demnig worden aangeleverd komen in aanmerking. Alternatieve gedenkstenen, al dan niet het voorwerp van privé-initiatieven, worden niet als struikelstenen beschouwd en vormen derhalve niet het voorwerp van dit reglement.
De struikelstenen dienen geplaatst te worden op het openbaar domein van de gemeente Arendonk. Bij voorkeur wordt de struikelsteen ingewerkt in het voetpad voor de laatste vrijwillig gekozen woon- of verblijfplaats van het slachtoffer. Indien deze plaats niet meer bestaat of niet langer toegankelijk is, kan er ook gekozen worden voor de laatste werk- of studeerplaats van het slachtoffer.
§3. Met betrekking tot de slachtoffers:
Kunnen herdacht worden d.m.v. een struikelsteen: de personen die omwille van vaderlandslievende, ideologische, raciale, filosofische, medische of andere redenen door de nazi-bezetter van hun vrijheid beroofd en omgebracht werden. De personen moeten op het moment van hun gevangenname, woonachtig geweest zijn in Arendonk en overleden zijn tijdens de periode van gevangenschap.
Procedure
§1. Aanvraag:
Via een formulier op de website van de gemeente Arendonk dient de aanvrager een verzoek in tot plaatsing van een struikelsteen op het openbaar domein van de gemeente. Een aanvraag door derden zal voor advies worden voorgelegd aan de werkgroep Struikelstenen.
Samen met het formulier bezorgt de aanvrager onderstaande informatie:
De aanvrager krijgt via mail een ontvangstbevestiging van de aanvraag. Door het indienen van de aanvraag verklaart de aanvrager zich akkoord met dit reglement.
§2. Behandeling van de aanvraag:
Enkel volledige en correct ingediende aanvragen worden behandeld. De gemeentelijke werkgroep rond struikelstenen controleert de aangereikte gegevens over het slachtoffer en evalueert of de aanvraag ontvankelijk is. Als het noodzakelijk blijkt voor de beoordeling van de aanvraag, kan de gemeente bijkomende informatie inwinnen bij de aanvrager of bij derden.
De gemeentelijke dienst openbare werken controleert of de plek die voor de installatie van de struikelsteen is aangevraagd, daarvoor geschikt is.
§3. Beslissing:
Als het dossier volledig is neemt het college van Burgemeester en Schepenen binnen de acht weken na het indienen van de aanvraag een beslissing, dit na advies van de gemeentelijke werkgroep struikelstenen en dienst openbare werken. Deze periode kan verlengd worden als meer onderzoek nodig is bij de evaluatie over de motivatie van de aanvraag.
Als de aangereikte gegevens niet correct blijken te zijn en/of de locatie niet geschikt is, kan geen toelating worden gegeven voor het plaatsen van een struikelsteen.
De aanvrager wordt schriftelijk op de hoogte gebracht van de beslissing van het College van Burgemeester en Schepenen over toelating of weigering tot het plaatsen van de struikelsteen.
Indien toelating wordt verleend, brengt de gemeente de eigenaar en bewoner van de woning waar de struikelsteen zal geplaatst worden, hiervan op de hoogte. De eigenaar/bewoner kan de beslissing van de gemeente om de struikelsteen in het openbaar domein te plaatsen niet doen wijzigen.
De gemeente behoudt zich het recht voor om de toelating te weigeren of in te trekken indien dit noodzakelijk is door overmacht of om redenen van algemeen belang.
§4. Plaatsing van de struikelsteen:
Na het verkrijgen van de toelating vermeld in §3, zorgt de gemeentelijke werkgroep struikstenen de bestelling en de aankoop van de struikelsteen bij de stichting Struikelstenen (Amsterdam) met als contactpersoon Alexander Stukenberg, Coördinatie & productie BeNeLux, KunstDenkmal STOLPERSTEINE, Stiftung – SPUREN – Gunter Demnig (benelux@stolpersteine.eu).
Zodra de werkgroep de struikelsteen heeft ontvangen, levert deze de struikelsteen af op de plaats die de gemeente meedeelt. De gemeente zorgt voor de plaatsing van de struikelsteen binnen de twaalf weken nadat de aanvrager de struikelsteen heeft afgeleverd. De termijn van twaalf weken is niet bindend. De plaatsing van de struikelsteen door de gemeente is gratis. De gemeente brengt de aanvrager op de hoogte zodra de struikelsteen werd geplaatst. Na plaatsing behoort de struikelsteen tot het openbaar domein van de gemeente.
Hoewel het steeds de intentie is de struikelsteen te behouden op de plaats waar deze wordt gelegd, kan de gemeente niet garanderen dat de struikelsteen, door eventuele herinrichting van de openbare weg en/of het openbaar domein, of bij uitvoering van wegen- en nutswerken, kan/zal worden teruggeplaatst. Als blijkt dat de struikelsteen niet op dezelfde plaats kan worden behouden/teruggeplaatst, dan zoekt de gemeente naar mogelijkheden om de struikelsteen een andere gepaste locatie te geven.
Financiële vergoeding
De kosten voor het aankopen van de struikelstenen en het plaatsen ervan door de werkliedendienst worden gedragen door het lokaal bestuur. Er worden aldus geen kosten aangerekend aan de nabestaanden van de personen voor wie een struikelsteen geplaatst wordt.
Aansprakelijkheid
De gemeente is niet aansprakelijk voor normale slijtage, beschadiging of verdwijning van de struikelsteen door toedoen van derden. De gemeente draagt geen verantwoordelijkheid om de stenen te herstellen of vervangen bij schade.
Inwerkingtreding
Dit reglement treed in werking na goedkeuring door de gemeenteraad.